ERCO ERCOUPE
Overgenomen uit Aeronews of Belgium jaargang 23 nr. 6 november / december 1996
De Ercoupe is een van die naoorlogse klassiekers waar velen eigenlijk niet speciaal voor opkijken, maar die langzaam aan wel met uitsterven bedreigt zijn.
Zoals meer ontwerpen van het einde van de jaren veertig, werd de basis voor de Ercoupe reeds voor wereldoorlog II gelegd.
Fred Weick, de man achter de Ercoupe, was gespecialiseerd in de bouw van eenvoudig te vliegen toestellen. In 1934 bouwde hij een naar hem genoemd toestel met een duwschroef. Dat werd geen succes en hij schreef dit falen voor een deel toe aan het feit dat zijn ontwerp geen mooi uitzicht had.
In 1936 kwam Weick bij Engineering and Research Corporation (ERCO). Daar kwam hij tot de vaststelling dat een laagdekker aantrekkelijker, en dus beter verkoopbaar, zou zijn. De dubbel staartconstructie kan ook toegeschreven worden aan het mooie uitzicht dat de constructeur aan zijn toestel wou geven. De eerste Ercoupe vloog in 1937 en had een Erco 11-116 motor van 60 pk. Later testte men andere krachtbronnen waarna de Continental A.65-8 van 65pk als beste keuze werd weerhouden.
OO-JPB, één van de vele Erco Ercoupe 415CD's die in België actief waren. (foto archief B. Rongé)Drie jaar later, in maart 40 kreeg het toestel het type-certificaat nr 718. Initieel liep er één exemplaar per week van de productielijn. In augustus waren dat er drie en in september 1940 verliet er elke dag een Ercoupe de fabriek.
Vermits Amerika vanaf dat moment betrokken raakte in de oorlog werd alle metaal opgevorderd en Erco moest, met nog ruim 900 toestellen in het orderboekje, de productielijn sluiten.
Erco maakte tijdens de oorlogsjaren o.a. geschutskoepels en romponderdelen voor andere constructeurs.
In augustus van 1945 werd de productie heropgestart. Het C-model werd voorzien van een Continental C.75-12 motor van 75 pk. Men bouwde ongeveer 25 toestellen per dag maar enkele maanden later stonden er nog wel ruim 300 eksemplaren op een koper te wachten.
In 1948 volgde de 415E die voorzien was van een 85 pk sterkte motor.
Op 11/01/68 crashte te Tielt, Erco Ercoupe 415CD, OO-FAN (ex OO-JPD) (foto archief B. Rongé)
De Koreaanse crisis zorgde ervoor dat de productie weer stilgelegd werd omdat er geen grondstoffen beschikbaar waren voor lichte toestellen. Ondertussen was het bedrijf een eerste maal verkocht. De nieuwe eigenaar verkocht het toestel als de Sanders-Ercoupe. Een derde eigenaar was de firma Universal Aircraft Industries. Zij verkochten, in 1950, de laatste 40 Ercoupes als de Univair Ercoupe.
In 1955 startte een aantal piloten, die dit toestel ‘het einde’ vonden een nieuw bedrijf, Forney Aircraft Company.
Zij bouwden de Forney F.1 Aircoupe, voorzien van een 90 pk Continental C.90-12F motor. Het prototype van deze reeks vloog voor het eerst op 18.02.56. Het aantal gebouwde toestellen was zeer minimaal. In 1960 ging ook dit bedrijf failliet. De rechten van de Ercoupe gingen naar Air Products mc. dat van 1960 tot 1962 nog ongeveer 25 toestellen bouwde.
De echte Ercoupe-fans waren nog niet dood en eind 1963 startte de firma Abn mc. de bouw van de Abn A.2 Aircoupe. Zij leverden toestellen af met en zonder voetenstuur. Deze mensen pakten de zaak professioneel aan er dat resulteerde in de verkoop van nog eens 137 toestellen.
Abn werd in 1967 overgenomen door Mooney en die vormde de Ercoupe om tot de Mooney A.2A Cadet. Dit toestel mag niet verward worden met de Mooney M. 10 Cadet. Deze laatste lijkt(waarschijnljk niet toevallig) erg op de Ercoupe maar heeft een conventionele staart. Een toestel voor iedereen.
Het opvallendste aan de Erco Ercoupe was de eenvoudige besturing. Fred Weick ontwikkelde het ‘two control’-systeem. De besturing werd teruggebracht tot twee bewegingen draaien voor het maken van een bocht en aan het stuur drukken (of trekken) voor dalen (of klimmen). Het ontbreken van het voetenstuur was een revolutionair iets. Het stuur bediende dus niet alleen de richtingsroeren en ailerons, maar ook het neuswiel.De overbrenging bestond uit een systeem van stangen terwijl veel andere constructeurs steeds kabels gebruikten. Enkel het richtingroer was met een kabel verbonden aan de stuurmechanisme. Op het stuur stond ook een begrenzer voor het hoogteroer.De afstelling hiervan gebeurde, voor elk toestel apart, tijdens een testvlucht. Volgens de constructeur was het onmogelijk om het toestel in een vrille te trekken. Deze gekoppelde besturing had ook nadelen: het was niet mogelijk om het toestel zijdelings te slippen om de snelheid te verminderen of om op een korte baan te landen. Opmerkelijk was dat, vooral ervaren piloten, enorm veel kommentaar hadden op dit ontwerp. Ze vonden het koncept ‘te’ simpel en sommigen hadden het gevoel dat de Ercoupe met hen vloog in plaats van omgekeeDe Ercoupe in België. Juist na wereldoorlog II, in 1946, werden de eerste Ercoupes in ons land ingeschreven.rd.
Het Antwerps bedrijf Intercontinental Aeronautics (Intair) was één van de eersten die terug civiele luchtvaartactiviteit in Antwerpen brachten met de invoer van de Erco Ercoupe. Een handvol werden in ons land ingeschreven en verkocht. Er bestaan echter foto’s waarop toestellen staan met Belgische kenletters die nooit officieel ingeschreven werden. Vermoedelijk verkocht deze firma dus ook een reeks toestellen onmiddellijk in het buitenland, waaronder het toenmalig Belgisch Kongo.In de jaren vijftig waren er een flink aantal toestellen actief, allen bij privé-eigenaars. Buiten enkele die verongelukten werden er een redelijk aantal verkocht in naburige landen, waar sommigen nog altijd ingeschreven zijn. Het is niet altijd duidelijk of ze ook nog vliegwaardig en actief worden gebruikt.
De enige momenteel nog vliegende Erco Ercoupe is de OO-PUS.
Dit toestel is meteen ook het langst ingeschreven toestel op het Belgisch Luchtvaartregister. Het werd op 05.09.47 ingeschreven met CofR 721. Volgend jaar is dit toestel dus een halve eeuw actief in ons land. Het stond jaren te Antwerpen zonder echt veel te vliegen.
Gedurende een tiental jaren werd het dan intensief gebruikt door Kim Van Risseghem. Via een ommetje te Wevelgem, staat het toestel momenteel gebaseerd te Oostende.
Bob Rongé
